Insider hərəkətləri niyə bazardan əvvəl danışır?

Oracle nümunəsi

Bu gün Oracle səhmi 191 dollar səviyyəsini keçdi və təkcə bir gün ərzində təxminən 7%-ə yaxın yüksəliş göstərdi. Bu cür kəskin hərəkətlər adətən təsadüfi olmur.

Qısa müddət əvvəl Oracle-ın Maliyyə Direktoru tərəfindən edilən səhm alışları bazarda diqqətli olan investorlar üçün açıq bir siqnal idi: şirkətin daxilində nəsə baş verir.

Tarix boyu bu dəfələrlə sübut olunub. Insider ticarəti, yəni şirkət rəhbərliyinin və vəzifəli şəxslərin etdiyi alış-satış əməliyyatları bazarın hələ qiymətə tam əks etdirmədiyi məlumatları özündə daşıyır. Eyni zamanda, böyük hedge fondların portfel dəyişiklikləri də bu mənzərənin ayrılmaz hissəsidir.

Burda bazarın verdiyi dərs odur ki – dəyərli məlumat qiymətdən əvvəl gəlir.

Əgər yadınızdadırsa, bir neçə ay əvvəl Tesla səhmi bir neçə gün ərzində kəskin ucuzlaşmamışdan öncə idarə heyətində olan şəxslərin, o cümlədən Elon Musk-ın qardaşının milyonlarla dollarlıq Tesla səhmi satdığı açıq mənbələrdə görünürdü. Bu məlumatları paylaşdıqdan qısa müddət sonra Tesla səhmi 35%-dən çox dəyər itirdi.

Bu nümunə bir daha göstərdi ki, bazarda pul qazanmaq yalnız qrafik oxumaqla olmur. Kim alır, kim satır və niyə? suallarının cavabı çox vaxt qiymətdən daha önəmlidir.

TikTok xəbəri və Oracle faktoru

Bu gün isə daha böyük miqyaslı bir xəbər təsdiqləndi. TikTok-un CEO-su əməkdaşlara bildirib ki, ana şirkət ByteDance, Oracle, Silver Lake və MGX daxil olmaqla, amerikalı investorların əksəriyyət payına sahib olduğu ABŞ birgə müəssisəsinin (joint venture) yaradılması ilə bağlı hüquqi baxımdan məcburi (binding) razılaşmalar imzalayıb.

Razılaşmanın əsas detalları belədir:

Oracle, Silver Lake və MGX – hər biri təxminən 15% paya sahib olacaq (cəmi = 45%)

ByteDance özü isə təxminən 20% payı saxlayacaq

TikTok-un ABŞ istifadəçilərinin datası üzərində nəzarətin əksəriyyəti ABŞ tərəfinə keçir

Bu struktur regulyasiya risklərini azaldır, TikTok-un ABŞ bazarında fəaliyyətini qoruyur və Oracle üçün strateji texnologiya və data tərəfdaşlığı baxımından uzunmüddətli dəyər yarada bilər.

Nəticə olaraq onu deyə bilərəm ki, bu gün Oracle səhminin hərəkəti sadəcə bir xəbər reaksiyası deyildi. Bu, insider davranışı + institusional maraq + geosiyasi risklərin azalması kombinasiyasının nəticəsidir.

Mövzuya aid olduğu üçün bir hadisə yadıma düşdü. Bu yaxınlarda MedTech (Medical Technology) sahəsində çalışan bir dostumnan nahar edərkən bilmədiyim sadə bir araşdırmadan istifadə etdiyini dedi. Özü bir neçə ildi Austində MedTech şirkətində çalışdığı üçün bir çox dərman şirkətlərini izləyir və xəbəri var. Dedi ki, FDA (Food and Drug Administration)-da yoxlanış və təsdiq olunmağı gözləyən dərmanların bəzilərini seçib izləyir. Bu məlumat hamı üçün publicdi. Sadəcə fərq ondadır ki, sahəsi gərəyi dərmanları araşdırır və tanıyır. Hansı dərmanların təsdiq alacağı ehtimalı çoxdursa, onları izləmə listinə yazır və izləyir. Təbii ki, FDA approve etdisə, satışa gedə bilər deməkdir, bu da həmin dərman şirkətin səhmlərinin qısa müddətdə yüksələcəyi anlamına gəlir.

Əslində çalışdığınız sahədə sizə çox adi görsənən onlarla məlumat var ki, başqaları üçün əlçatmazdır və ya o sahədə olmadığı üçün heç o haqda fikirləşmək ağlına da gəlmir. Bir az işlədiyiniz sahəyə kənardan baxın və hansı hadisələrin, layihələrin, yeniliklərin və ya tədbirlərin baş verdiyinə diqqət edin. Görəcəksiniz ki, əlinizdə sizə yaxın gələcəkdə yüksək məbləğ qazandıra bilən qiymətsiz məlumatlar var. Buna mən öz karyera təcrübəmdən də, dostlarımın işlədiyi sahələrdən verdiyi məlumatlardan da çox şahid olmuşam. Bilənlər bilir ki, 14 ildir Marriott Hotels-da IT sahəsində çalışıram və Marriott Inc-in dünyada ilk azərbaycanlı IT manageri olmuşam və elə hazırda da ABŞ-da Austin şəhərində bütün Marriott Management hotellerin (franchise olmayan hoteller) IT-sinə rəhbərlik edən ilk azərbaycanlı Cluster IT Managerəm. Amma ABŞ-a transfer olandan sonra illərlə gözümün önündə nə qədər dəyərli və qazanclı məlumatların olduğunu, lakin bu məlumatlardan heç vaxt istifadə etmədiyimi anlamışam. Bura köçəndən sonra isə hər kəsin səhm aldığını görəndən sonra bu məlumatları analiz eləməyə başlamışam. Burda bütün birjada olan şirkətlər öz əməkdaşlarına dəstək üçün ya endirimlə, ya da tamamilə pulsuz limitli səhm təklif edirlər. Nəticə olaraq, hamı səhm ticarəti ilə məşğul olmasa belə, ən azından işlədiyi şirkətin səhmini aldığı üçün bu sahədən xəbəri olur və bir az da bu sahəylə maraqlanan əməkdaş işindən dolayı əldə etdiyi məlumatları analiz edib qazana bilir. Yəni çox da əziyyət çəkib sahəsi olmayan sektorlara heç baxmır. Tanıdığı, bildiyi sektordan da qazana bilir.

Çoxdan izləyənlər bilir ki, ilk postlardan birini Toast haqqında yazmışdım. Restoran sistemində Oracle-ın Micros məhsullarına rəqib olan kiçik bir şirkət idi. O vaxt IT-sinə rəhbərlik etdiyim bütün hotellərin restoran direktorlarının israrla bu sistemi almağımı istədiklərini görəndə bir az araşdırma etdim. Soruşdum, izah istədim ki, niyə onu istəyirsiniz? Başa düşdüm ki, şirkət çox kiçik olsa belə, yalnız restoran sektoruna fokuslandığı üçün hotel restoranlarının problemlərini bilir və o istiqamətdə məhsul yaradır. Yəni 100-lərlə fərqli sahədə məhsulu olan, 100 milyardlara dəyəri olan Oracle-ın olduğu sahəyə və həmçinin digər kiçik rəqiblərin olduğu sahəyə girib uğur qazana bilirsə və texnologiyadan uzaq olan restoran rəhbərinin onun sistemini tələb edirsə, deməli bu şirkəti araşdırmaq lazımdır. Araşdırdım və paylaşdım. Qısa müddət sonra səhmləri 25%-dən çox yüksəldi. Düzdür, müddət keçdikcə bazarda rəqiblər də artdı, amma məsələ o idi ki, həmin an adi bir iş situasiyasından öyrəndiyim məsələ necə qazanclı bir xəbər olacağının fərqinə vardım. Bir müddət əvvəl Adobe şirkəti bütün korporativ müştərilərinə Adobe Pro və Illustrator proqramlarının abunəlik qiymətlərinin artırılacağı barədə xəbər göndərmişdi. Əslində eyni xəbəri Adobe özü də ictimai şəkildə paylaşmışdı, lakin milyonlarla şirkətin olduğu dünyada çox az adamın ağlına gələr ki, görəsən Adobe nə xəbər paylaşır, hər gün girim saytına baxım. E-maili alan kimi ağlıma Adobe-un öz vəziyyətinə baxmaq gəldi və bu qiymət artışı ilə gəlirinin artacağını və az sonra olacaq rüblük hesabatında gələcək üçün qazanclarının artacağını, elə də böyük xərcli proyektlərinin olmadığını deyəcəklərini ehtimal etmək çətin olmadı. Hər şey də gözlənilən kimi oldu, Adobe səhmləri yüksəldi.

Bu yaxınlarda 2026 futbol üzrə dünya çempionatının ABŞ-da olacağı barədə post paylaşmışdım. Çoxlu suallar gəldi. Düzdür, ABŞ iqtisadiyyatı fonunda bu layihənin ümumi məbləği okeanda bir damla qədərdir. Amma məsələ odur ki, spesifik sahələrdən az da olsa 10–20% qazanmaq olar ki, bu da istənilən bankın dollarla olan illik depozit faizindən yüksəkdir. Az keçmədi ki, elə Marriott-un öz səhmi son 52 həftənin ən yüksək qiymətinə qalxdı. O postda hansı sahələrin də qazanc gətirə biləcəyini paylaşmışdım.

Yəni deməyim odur ki, bazarda qalib gələnlər xəbərləri ilk oxuyanlar deyil, məlumatı düzgün oxuyanlardır. Gözünüzün önündə olan və sizə adi gələn məlumatlara bir anlıq kənardan olan bir şəxs kimi baxın, dəyərləndirin və o məlumatdan yaxın gələcəkdə qazanmaq ehtimalınızın olub-olmamasını araşdırın. Dəyərli məlumat hesab etsəniz, mənimlə də paylaşın ki, səhifədə sizin sahənizdə çox adam yararlana bilsin. Əvəzində Texasın paytaxtı Austinə yolunuz düşəndə xəbər edin, şəhərin ən mənzərəli yerində sizə bir qonaqlıq məndən hədiyyə. 🙂