Bəzən bazar böyük dəyişimi yaşayan şirkətləri gec anlayır.
Tarix göstərir ki, bəzi şirkətlər əvvəl bir sahədə tanınır, amma zamanla tamamilə başqa və daha böyük bir mövqeyə çevrilirlər. Ən maraqlısı isə odur ki, bazar çox vaxt onları köhnə etiketlə qiymətləndirməyə davam edir.

Hazırda süni intellekt, enerji və data infrastrukturu qlobal iqtisadiyyatın ye…

Read more

İnsan beyni çox qəribədir. Onun hansı gücə malik olduğunu hələ də tam şəkildə izah etmək mümkün olmayıb. Deməli, işlədiyim şirkətdə mütəmadi olaraq onlayn təlimlər keçirilir. Onlardan biri də otelə gələn, müalicə alan xəstə qonaqlarla bağlıdır.

Bilməyənlər üçün deyim ki, Marriott International kimi böyük otel şəbəkələrinin hospital tipli hotelləri də var. Bu hotellər böyük xəstəxanalara bağlı olur və xəstələrə və ya onların yaxınlarına endirimlər təqdim olunur. Hətta bəzi hotellər var ki, eyni zamanda xəstəxana funksiyasını da yerinə yetirir və kənardan adi qonaq qəbul etmir. Belə yerlərdə birbaşa təcili tibbi yardım helikopterlərinin enişi üçün meydançalar olur. Yəni mühit xəstəxanadan çox otel ab-havasını xatırladır, palatalar isə otel otaqları kimidir. Belə hotellərdən biri də bizim komandaya bağlıdır və Houston şəhərində yerləşir.

İndi keçək təlim məsələsinə. Təlimlər bəzən video formatında, bəzən isə birbaşa peşəkar həkim və psixoloqlar tərəfindən keçirilir. Bu dəfə beyin xərçəngi üzrə ixtisaslaşmış bir həkim konfransa qoşulmuşdu. Mən də çoxdan maraqlandığım plasebo effektinin nə dərəcədə real olması ilə bağlı sual verdim. Mövzu o qədər maraqlı oldu ki, digər əməkdaşlar da suallar verməyə başladı. Həkim isə çox sakit və mümkün qədər sadə dildə izah edirdi.

Məlum oldu ki, ABŞ-da bir çox böyük universitetlər plasebo effekti ilə bağlı ciddi araşdırmalar aparır. Hətta Harvard University tərəfindən aparılan bir araşdırma birbaşa plasebo effektinin beyin xərçənginə təsiri ilə bağlı olub. Nəticə çox aşağı olsa da (təxminən 1%), müsbət nəticə qeydə alınıb. Yəni bəzi hallarda həkimlər beyin xərçəngi ilə mübarizə aparan xəstələrə real dərman olmayan (adətən “Sugar Pill” deyillər belə dərmanlara ) verib və analiz nəticələrini elə təqdim ediblər ki, xəstə tədricən sağaldığına inansın. Bir müddət sonra isə həqiqətən müəyyən irəliləyiş müşahidə olunub.

Təbii ki, bu yanaşma xəstəliyin mərhələsindən asılı olaraq tətbiq olunur və daha çox vəziyyəti ağır olmayan xəstələrdə istifadə edilir. Həkim qeyd etdi ki, 23 illik təcrübəsində həm özü, həm də həmkarları plasebo effektindən kifayət qədər fayda görüblər.

Sonda maraqlı bir fikir dedi : ümmiyyətlə beyin çox qəribə bilinməyən gücə malikdi , hara istəsəniz sizi mütləq ora aparacaq mənfi ya müsbət ayırmadan. Ona görə mütləq positiv yanaşın hərşeyə və daha çox beyininizi risk edib uğur qazanmağınız baradə olan fikirllərlə doldurun nəinki risk edib itirmək barədə .

Belə , maraqlı söhbət idi dedim bölüşüm sizlə də.

Read more

Araşdırma və süni intellektin kəsişməsində fəaliyyət göstərən yeni nəsil şirkətlər arasında ən diqqətçəkən oyunçulardan biridir. Şirkət klassik biotexnologiya və ya software modeli ilə kifayətlənmir onun əsas məqsədi tibbi qərarverməni data və AI vasitəsilə tamamilə yenidən formalaşdırmaqdır.

Şirkət hazırda inkişaf mərhələsində olsa da, uzunmüddətli per…

Read more

Read more

Texnologiya dünyasının ən köklü sütunlarından biri olan bu korporasiya, hazırda öz tarixinin ən önəmli dönəmlərindən birini yaşayır. Onilliklər boyu fərdi kompüter və server bazarında dominantlıq edən şirkət, bu gün sadəcə istehsalçı olmaqdan çıxaraq, qlobal süni intellekt (AI) infrastrukturunun və strateji istehsal gücünün mərkəzinə çevrilməyi hədəfləy…

Read more

Son illərdə AI sektoru yeni bir mərhələyə keçir. Süni intellektin, data center-lərin və sənaye elektrik tələbatının sürətlə artması nəticəsində bazarda artıq təkcə “təmiz enerji” yox, həm də stabil, fasiləsiz və yüksək güclü enerji mənbələri ön plana çıxır. Günəş və külək kimi mənbələr bu məsələdə mühüm rol oynayır , ancaq böyük data center və AI infra…

Read more

Son günlər qlobal maliyyə bazarlarında gərginlik yenidən artıb. İnvestorların diqqəti isə bazarın “qorxu barometri” hesab olunan VIX indeksinə yönəlib.

2026-cı ilin 9 mart tarixində VIX gün ərzində 35.3 səviyyəsinə qədər yüksəldi. Daha sonra günün ortasında S&P 500 indeksində baş verən dönüşdən sonra göstərici 25.5 səviyyəsində bağlandı. Bu hadisə Wall Street-də köhnə, lakin hələ də aktual olan bir sualı yenidən gündəmə gətirdi. VIX 35 səviyyəsinə çatanda almaq tarixən yaxşı strategiyadırmı?

Tarixi statistika nə göstərir?

Analitik Wayne Whaley tərəfindən aparılan və 1990-cı ildən bəri VIX məlumatlarına əsaslanan araşdırma bu sual üçün maraqlı nəticələr ortaya qoyur. Araşdırmada çox sadə 2 addımlıq bir strategiya test edilib.

1. VIX gün ərzində 35 səviyyəsini keçəndə S&P 500 indeksini almaq

2. Daha sonra VIX ilk dəfə 20-dən aşağı düşəndə indeksini satmaq

1990-cı ildən bəri belə vəziyyət 23 dəfə baş verib. Nəticə isə olduqca diqqət çəkicidir. Belə ki , 23 əməliyyatdan 22-si mənfəətlə nəticələnib və orta qazanc +7.58% olub. Orta gözləmə müddəti isə 78 ticarət günü (təxminən 3.7 ay) çəkib.Bu statistika “Panika pik həddə çatanda bazar çox vaxt dibə yaxın olur” psixologiyasını aydın göstərir

Qorxu indeksi və bazar psixologiyası

VIX indeksi çox vaxt “fear index” – qorxu indeksi kimi tanınır. Bu göstərici yüksəldikcə bazarda qeyri-müəyyənlik və panika artmış sayılır. İnvestorlar riskdən qaçmağa çalışır və səhmləri satmağa başlayır. Tarix göstərir ki, məhz belə anlarda kütləvi satışlar baş verir və qiymətlər sürətlə düşür. Lakin, qısa müddət sonra bərpa mərhələsi başlayır . Məşhur investor Warren Buffett bu bazar davranışına uyğun olaraq illər əvvəl “Başqaları qorxanda al, başqaları acgöz olanda sat” sözləri ilə öz münasibətini bildirmişdi. VIX 35 strategiyası da əslində bu ideyanın statistik təsdiqi kimi görünür.

Bear və Bull investorlar qarşı-qarşıya

Lakin bazarda hamı bu optimist statistikaya eyni cür yanaşmır. Ayı mövqeyində (Bear investorlar) olan investorlar yəni bazarda düşüş gözləyən investorlar forumlarda qəttiyətlə qeyd edir ki VIX 35 hər zaman son qorxu nöqtəsi demək deyil. Keçmiş böhranlarda VIX 50 və daha yüksək səviyyələrə qədər yüksəlib. Yəni VİX 35 olandan sonra bazar əvvəlcə 10-40% daha aşağı düşüb və yalnız bundan sonra yüksəliş başlayıb. Onların fikrincə, hazırkı makroiqtisadi risklər də bu senarini mümkün edir. Belə ki , neft qiymətlərinin 100 dolları keçmə ehtimalı, faiz dərəcələrinin uzun müddət yüksək qalması və qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliy bear investorları “ VIX 35 sadəcə bir dayanacaq ola bilər” fikirində saxlayır.

Digər tərəfdən bazarda yüksəliş gözləyən bull investorlar fərqli düşünür. Onların fikrincə bazar artıq ən pis xəbərlərin böyük hissəsini qiymətləndirib və hazırda bazar dibinin formalaşması mərhələsi gedir. Onlar xüsusilə bir faktı vurğulayırlar - S&P 500 indeksi hələ də 27 yanvar tarixindəki bağlanış minimumundan cəmi 4.96% uzaqdadır. Bull tərəfinə görə bu fakt bazarın gözlənildiyindən daha dayanıqlı olduğunu göstərir.

Strategiyanın ən maraqlı detalı

Araşdırmada diqqət çəkən başqa bir məqam da var. Analitik Whaley qeyd edir ki, əgər VIX 35 alış siqnalı bazarın əvvəlki maksimumundan 10% yaxınlıqda baş verirsə, tarixdəki ən böyük drawdown-ların əksəriyyətindən qaçmaq mümkün olub.

Bunun nə demək olduğun sadə izah etsək müəllif qeyd edir ki , VIX 35 siqnalı hər dəfə eyni dərəcədə təhlükəsiz deyil. Amma bir şərt var ki, bu siqnal daha təhlükəsiz olur. Şərt də odur ki , əgər bazar öz əvvəlki rekordundan (all-time high) çox uzağa getməyibsə . Yəni S&P 500 əvvəlki maksimumundan 10%-dən çox düşməyibsə və bu zaman VIX 35 olursa , onda tarixən bazar çox böyük əlavə düşüş etməyib, yəni böyük drawdown-lardan (məsələn −20%, −30%) çox vaxt qaçmaq mümkün olub.

Sadə misal:

Tutaq ki S&P maksimumu( All Time High) = 6000 $ olub və sonra 10% aşağı = 5400 $ düşüb. Əgər S&P 5400 ətrafında olanda VIX = 35 olubsa , onda tarix göstərir ki, bu vəziyyət çox vaxt yaxşı alış nöqtəsi olub və bazar bu nöqtədən daha çox aşağı düşməyib.

Amma əgər bazar artıq maksimumdan 30-40% düşmüş vəziyyətdədirsə və bunda sonra VIX = 35 ətrafinda olursa, bu hələ də dib demək olmaya bilər və ehtimal böyükdür ki bazar biraz da düşəcək.

Lakin bu yanaşma tənqidçilərin də diqqətindən yayınmayıb. Bear investorlar bunu “Cherry picking” (yəni yalnız öz işinə yarayan məlumatları seçmək) kimi qiymətləndiriblər. Bunun həqiqətən belə olub-olmadığını isə yalnız bazarın növbəti hərəkəti göstərəcək.

Tarixi fürsət, yoxsa bazar tələsi?

VIX 35 siqnalı hazırda investorları iki düşərgəyə bölüb. Bir tərəf hesab edir ki, bazar qorxunun pik nöqtəsinə çatıb və bunu uzunmüddətli investorlar üçün nadir alış fürsətlərindən biri kimi görür.

Digər tərəf isə düşünür ki , makroiqtisadi risklər hələ tam qiymətləndirilməyib və bazarın qarşısında hələ daha aşağı səviyyələr ola bilər.

Tarix isə indiyə qədər belə vəziyyətlərdə tez-tez eyni mesajı verib - Panika çox vaxt bazarın ən maraqlı alış nöqtələrini yaradır.

Lakin hər böhran və hər bazar dövrü özünəməxsus olur. İndi investorlar bir sualın cavabını gözləyirlər - Bu dəfə tarix yenidən təkrarlanacaq, yoxsa 2026 bazarları fərqli bir hekayə yazacaq?

Leopold Aschenbrenner (Aşenbrenner ) Almaniyada doğulub və çox erkən yaşdan akademik mühitdə diqqət çəkib.

Əsil hekayə 2021-ci ildə, Leopoldun cəmi 19 yaşında Columbia University-ni birinciliklə (Valedictorian) bitirməsi ilə başlayır. Universitetdə oxuduğu dövrdə iqtisadiyyat və statistika üzrə ixtisaslaşmış, həmçinin AI ilə əlaqəli tədqiqatlarda iştirak etmişdi. Economics və Math-Statistics üzrə nadir istedada malik olan bu gənc, karyerasını rəqəmlər üzərində deyil, bəşəriyyətin ən böyük texnoloji sıçrayışı olan Artificial Intelligence (AI) üzərində qurmağa qərar verir. O, Sam Altman-ın rəhbərlik etdiyi OpenAI-ın "Superalignment" komandasına qoşulur. Bu komandanın məqsədi çox iddialı idi. Komanda insandan daha ağıllı süni intellekt sistemlərini təhlükəsiz idarə edilməsi üzərində çalışırdı. Başqa sözlə, bu tədqiqatçılar gələcəkdə ortaya çıxa biləcək superintellektual AI sistemlərinin nəzarətdən çıxmaması üçün texnologiyalar üzərində işləyirdilər.

Lakin OpenAI-də onun fəaliyyəti uzun sürmədi. 2024-cü ilin aprel ayı Aschenbrenner üçün dönüş nöqtəsi oldu. O, OpenAI-dan qovuldu. Rəsmi səbəb kimi “leaking confidential information” (məxfi məlumatların sızdırılması) göstərilsə də, pərdəarxası məqamlar daha dərindir. Leopoldun iddiasına görə, o, şirkət daxilində AI safety (təhlükəsizlik) boşluqları və dövlət təhlükəsizliyi riskləri barədə şuraya xəbərdarlıq məktubu yazmışdı. Bu hadisədən bir ay sonra isə OpenAI-nin Superalignment komandası tamamilə ləğv edildi və komandanın bir neçə əsas üzvü şirkətdən ayrıldı.

Lakin olanlar onu sarsıtmaq əvəzinə, ona yeni bir yol açdı. İşdən çıxarıldıqdan qısa müddət sonra o, “Situational Awareness - The Decade Ahead”(Situasiyadan Xəbərdar Olma) adlı 165 səhifəlik məqalə yayımladı. Qısa zamanda viral olan bu məqalə sadəcə bir yazı deyil, gələcəyin iqtisadi yol xəritəsi idi. Məqalənin 165 səhifə olmasına baxmayaraq 1 ay içində minlərlə insan onu oxudu.

Aşenbrenner bu məqalədə iddia edirdi ki, 2027-ci ilə qədər Süni İntellekt insan zəkasına bərabər səviyyəyə (AGI) çatacaq və bu, dünyada görünməmiş bir enerji və hesablama gücü aclığı yaradacaq. Bu sənəd , AI sistemlərinin öz AI tədqiqatını avtomatlaşdıra biləcəyi və bunun texnoloji inkişafı sürətləndirərək “runaway superintelligence” (Nəzarətdən çıxacaq qədər sürətlə inkişaf edən superintellekt) yaradacağı haqqında çox iddialı proqnozlar verirdi.

Məqalə Silikon Vadisində və texnologiya mediasında böyük rezonans doğurdu. Bəzi ekspertlər onu “AI dövrünün peyğəmbəri” kimi qiymətləndirsə də, digərləri bunu həddindən artıq optimist hesab edirdi.

Aşenbrenner bu məqaləni sadəcə akademik fikir kimi təqdim etmədi. O, bu ideyaları bir investisiya strategiyasına çevirdi. Silikon Vadisinin nəhəngləri – Stripe-ın qurucuları Kollison qardaşları və investor Nat Fridman ona inandılar. Situational Awareness LP adlı fond yaradıldı. Fondun ilk kapitalı təxminən 225 milyon dollar idi və Silikon Vadisinin bir neçə tanınmış investorundan da maliyyə dəstəyi aldı.

Cəmi bir il əvvəl fondunda 383 milyon dollar olan Leopold, 2026-cı ilin əvvəlinə olan məlumata görə, 5.5 milyard dollarlıq bir portfeli idarə edir. Onun ticarət strategiyası klassik texnoloji investisiyalardan fərqlənir. O, sadəcə proqram təminatına deyil, AI-ı ayaqda saxlayacaq “fiziki dünyaya” investisiya edir.

Bu strategiya AI inqilabı baş verəcəksə, ən böyük qazancı onu dəstəkləyən infrastrukturu quran şirkətlər əldə edəcək ideyasına əsaslanırdı.

Aschenbrenner-in milyardlarla dollar sərmayə qoyduğu konkret şirkətlər, ticarət strategiyasında üstünlük verdiyi sektorlar və hazırda portfelində aktiv saxladığı səhmlər aşağıdakılardır.

Read more

Son illərdə proqram təminatı sektorunda mühüm bir dəyişiklik baş verir. Əvvəllər proqramlar əsasən tək məhsul kimi satılırdısa, bu gün böyük texnologiya şirkətləri platforma və ekosistem modeli qurmağa çalışırlar. Bu model müxtəlif tətbiqləri, bulud xidmətlərini və süni intellekt alətlərini eyni platformada birləşdirir.

Bu strategiyanı ən uğurlu şəkildə həyata keçirən şirkətlərdən biri Adobe Inc. (ADBE) hesab olunur. Adobe artıq təkcə dizayn proqramları hazırlayan şirkət deyil. Son illərdə şirkət yaradıcı alətlər, marketinq texnologiyaları və süni intellekt əsaslı kontent platforması quraraq tam rəqəmsal yaradıcılıq ekosisteminə çevrilib.

Platforma modeli genişlənir

Adobe artıq sadəcə Photoshop və Illustrator kimi proqramlardan ibarət deyil. Şirkət bütün məhsullarını bulud əsaslı platforma modelinə keçirərək geniş ekosistem formalaşdırıb.

Bu modelə daxildir:

• Creative Cloud
• Document Cloud
• Experience Cloud
• Generative AI texnologiyaları (Firefly)

Bu yanaşma istifadəçilərin bütün yaradıcılıq və rəqəmsal marketinq işlərini eyni platforma daxilində həyata keçirməsinə imkan yaradır.

Şirkətin gəlir modeli də bu strategiya ilə dəyişib. Əvvəllər proqramlar birdəfəlik satılırdısa, indi gəlirin böyük hissəsi abunə əsaslı xidmətlərdən gəlir.

Əsas gəlir mənbələri:

• Creative Cloud abunə xidmətləri
• Document Cloud (PDF və e-signature xidmətləri)
• Experience Cloud (marketinq və data platformaları)
• AI əsaslı kontent və dizayn alətləri

Bu model Adobe üçün stabil və yüksək marjalı recurring gəlir strukturu yaradır.

Şirkət haqqında ümumi məlumat

Baş ofis: San Jose, Kaliforniya, ABŞ

Sektor: Software / Digital Media

İşçi sayı: 31,000

Bazar dəyəri: $112 milyard

Cari səhm qiyməti: $269.42

Fəaliyyət istiqamətləri

Creative Cloud

Adobe-nin ən böyük məhsul xəttidir. Photoshop, Illustrator, Premiere Pro və digər yaradıcı proqramlar burada yerləşir. Bu xidmət əsasən dizaynerlər, video istehsalçıları və kontent yaradıcıları tərəfindən istifadə olunur.

Document Cloud

PDF texnologiyaları və Adobe Acrobat xidmətlərini əhatə edir. E-signature və sənəd idarəetməsi biznes sektorunda geniş istifadə olunur.

Experience Cloud

Şirkətlərin rəqəmsal marketinq və müştəri məlumatlarını idarə etməsi üçün platformadır. Bu segment əsasən böyük korporativ müştərilərə yönəlib.

Generative AI – Firefly

Adobe son illərdə Firefly adlı generativ AI platformasını təqdim edib. Bu texnologiya şəkil, dizayn və kontent yaradılmasını avtomatlaşdırır və Creative Cloud məhsullarına inteqrasiya olunub.

Şirkətin əsas böyümə “mühərrikləri”

AI inteqrasiyası
Generative AI alətləri (Firefly) dizayn və kontent istehsalını daha sürətli edir və platformanın dəyərini artırır.

Abunə modeli
Creative Cloud və digər xidmətlər aylıq və illik abunə modeli ilə stabil gəlir yaradır.

Korporativ müştərilər
Experience Cloud böyük şirkətlər üçün marketinq və data platforması kimi istifadə olunur.

Yaradıcı iqtisadiyyatın böyüməsi
YouTube, sosial media və rəqəmsal kontent istehsalının artması Adobe məhsullarına olan tələbi artırır.

Fundamental baxış

Adobe-nin strategiyası bir neçə mühüm üstünlük yaradır:

• Yaradıcı proqram təminatı bazarında dominant mövqe
• Güclü abunə əsaslı recurring gəlir modeli
• Generative AI texnologiyalarının platformaya inteqrasiyası
• Qlobal yaradıcı iqtisadiyyatın böyüməsindən faydalanmaq

Proqnoz

Cari qiymət: $269.42

Proqnoz (≤ 3 ay): $296.6 (+10%)

Qeyd: Bu məlumat yalnız informasiya məqsədi daşıyır və investisiya məsləhəti deyil.

Son illərdə maliyyə texnologiyaları (fintech) sektorunda ciddi transformasiya baş verir. Əvvəllər yalnız platforma kimi fəaliyyət göstərən bəzi şirkətlər artıq daha geniş bir strategiyaya keçir və istifadəçilər üçün tam maliyyə ekosistemi qurmağa çalışırlar. Bu yeni model bank xidmətləri, kredit məhsulları və müxtəlif maliyyə alətlərini eyni platformada…

Read more

ABŞ-ın səssiz böyüyən farmasevtika şirkəti

Son illərdə ABŞ səhm bazarında investorların diqqəti əsasən texnologiya və süni intellekt şirkətlərinə yönəlib. Nvidia, Microsoft və digər texnoloji nəhənglər bütün diqqəti üzərinə çəkdiyi bir dövrdə səhiyyə sektorunda səssiz, lakin çox sürətli böyüyən bəzi şirkətlər də var.

Bu şirkətlər bəzən böyük texnologiya …

Read more

Yeni texnologiya mərhələsində bu şirkət tam bir ekosistem qurur: logistika + hardware + software .

Bu model yüksək marja, yüksək switching cost və uzunmüddətli dövlət müqavilələrinə əsaslanan gəlir strukturu yaradır. Dəyər artıq vasitədən yox, platformadan yaranır və bu şirkət həmin platformanın mərkəzində dayanır.

• Yüksək marja: Tam komponentlər və proqra…

Read more

Bitcoin-ə heç vaxt investisiya etməsəm də, inboxda Bitcoinlə bağlı çoxlu mesaj var. Ona görə post olaraq bütün mesajlara cavab olaraq ümumi fikirlərimizi bölüşüm dedim.

Bitcoin-ə sırf fundamental analiz olaraq baxsaq, proqnozu bizə görə müsbətdir. Yəqin ki, növbəti 12 ay ərzində yenidən 100k həddini keçər. Buna əsas səbəb hazırda ABŞ hakimiyyətində olanların və ya onlara yaxın olanların bir çoxunun əlində yüksək miqdarda Bitcoin olmasıdır.

Təbii ki, onların çox rahat insider məlumatları və bu məlumatların Bitcoin-ə necə təsir edəcəyi ilə bağlı proqnozları öncədən var. Əgər qiymət düşmədən öncə böyük əksəriyyəti bitcoinlərini yüksək qiymətdən satmadılarsa, əksinə qiymət düşdükcə əllərindəkinlərin sayını artırırlarsa, deməli bu özü yaxın gələcək üçün pozitiv istiqamətdə hərəkət olacağını göstərir. İndi bir neçə misalla daha dəqiq baxaq.

1 - ABŞ stablecoin məsələsinə çox ciddi yanaşır və bu istiqamətdə ciddi işlər görür. Ümumiyyətlə, gələcək dövr üçün dövriyyədə olan böyük pul kütləsinin inflyasiyaya mənfi təsirini azaltmağın yollarından biri həmin likvidliyin müəyyən hissəsinin rəqəmsal aktivlərə yönəlməsidir. Bitcoin də kripto dünyasının aparıcı qüvvəsi olduğuna görə bu pul kütləsinin bir hissəsinin ora yönələnəcəyi şübhəsizdir. Bu çox geniş mövzudur, detallı yazmaq uzun çəkər amma ümümi nəticə odur ki dövlətin stable coin strategiyasi Bitcoinin qiymətinə müsbət təsir edəcək.

2 - ABŞ hökumət təmsilçilərinin demək olar çoxunun əlində böyük miqdarda Bitcoin var. Bu birbaşa və ya dolayı yolla baş verir. Daha çox Bitcoin əlaqəli şirkətlərin səhmlərinə investisiya və ya şirkətdə birbaşa səhmdar olmaqla baş verir. Hətta bura Trumpın öz oğlu da daxildir.

Bu məsələdə ən ciddi fiqur isə hazırkı ABŞ Ticarət Naziri və Cantor Fitzgerald şirkətinin keçmiş rəhbəri və demək olar ki, sahibi (ən böyük pay sahibi) Hovard Lutnik-dir. Onun Bitcoinlə əlaqəsi böyük korporativ investisiyalar, “Tether” stabilkoini ilə sıx tərəfdaşlıq və Tramp administrasiyasının kripto-yönümlü siyasətlərindəki liderliyi ilə müəyyən edilir.

Sonradan o, ticarət naziri vəzifəsinə gətirilərkən öz postunu oğluna ötürdü. Nazir olduqdan sonra 2024-cü ilin iyulunda Neşvildə keçirilən “Bitcoin 2024” konfransında Lutnik 2 milyard dollarlıq Bitcoin təminatlı kredit proqramını elan etdi. Bu proqram Bitcoinlərini girov qoyan investorlara leveraj (borc vəsaiti) təqdim edir.

Cantor Fitzgerald təkcə “MicroStrategy” (indiki adı ilə “Strategy”) şirkətində 2,1 milyard dollardan çox səhmə sahibdir. MicroStrategy isə dünyanın ən böyük korporativ Bitcoin sahibidir, bu da Lutnikin dolayı yolla 2 milyard dollarlıq bilinən Bitcoin sahibi olması deməkdir. Xatırlayırsınızsa, bu yaxınlarda MicroStrategy şirkətinin kəskin qiymət düşüşü zamanı Bitcoin-lərini satacağı iddia edilsə də, şirkətin idarə heyətinin sədri Michael Saylor bildirmişdi ki, Bitcoin 90% dəyər itirərək 8,000 dollar səviyyəsinə düşsə və illərlə orada qalsa belə, şirkət əlindəki aktivləri satmaq əvəzinə borclarını yenidən maliyyələşdirəcək. Bu müsahibəni YouTube-da rahat tapa bilərsiniz. Və bu müsahibəyə olan şərhlərin yarısından çoxu Saylorun fikrini gülünc adlandırıb. Məsələ isə ondadır ki, Saylor özü də bilir ki, Bitcoin 8 min dollar olmayacaq. Çünki onun payçısı Ticarət naziridir və elə o nüfuzda olan başqa investorlardır ki, Bitcoin-in hansı rübdə hansı istiqamətdə gedəcəyini və dövlət tərəfindən hansı qərarların veriləcəyini öncədən insider məlumatlarla rahat şəkildə bilir. Yəni Bitcoin-in batacaq məsələsi gündəmdə olsa, nüfuzlu şəxslər onda milyardlarla dollarını saxlamaz

3 - Artıq Amerika bankları bir-birinin ardınca depozit saxlayan müştərilərinə depozitlərin müəyyən hissəsini Bitcoində saxlamağı məsləhət görür. Bunu ilk edən banklar elə ABŞ və dünyanın da ən böyük banklarından olan Bank of America və JP Morgan Chase Bank olub. Hazırda digər banklar da bunu edir. Bank of America bu xəbəri yayanda səhifədə post olaraq paylaşmışdıq ki, BoA 4%-ə qədər depoziti Bitcoində saxlamağı rəsmi məsləhət görür. Bu faiz olaraq az görünsə də, xəbər olaraq çox-çox önəmli bir xəbərdir. Çünki ABŞ-da bank atdığı hər addımın nüfuzuna necə təsir edəcəyini uzunmüddətli və güclü analiz edir. BoA kimi bir bankın əlində tutarlı bir analiz nəticəsi və proqnozu olmasa, heç vaxt batacaq bir sahəyə müştərilərini rəsmi şəkildə yönləndirməz.

4 - Hazırda Bitcoin-in ən böyük sahiblərindən biri də ABŞ-ın ən böyük fond şirkətlərindən biri olan BlackRock hesab olunur. BlackRock və Vanguard birbaşa və dolayı yolla demək olar ki, ağla gələn istənilən sahədə yatırım sahibidir. Bu 2 şirkət o qədər böyükdür ki, istənilən ölkənin maliyyə siyasətinə təsir etmək gücündədirlər. Araşdırdıqda isə bu şirkətlərin də coin sahəsinə investisiyalarını hər il bir az da artırdığını görmək olur. Bu da o deməkdir ki, hələ ki, yaxın gələcək üçün Bitcoin sahəsinin batması və ya batırılması gündəmdə yoxdur, əksinə qiymətlərin yüksələcəyini göstərən fundamental siqnallar daha güclüdür.

Bitcoinlə bağlı bu kiçik fundamental analizi uzunmüdətli texniki və maliyyə analizi ilə də dəyərləndirib ticarət edə bilərsiz.

Linklər :

1 - https://research.grayscale.com/reports/2026-digital-asset-outlook-dawn-of-the-institutional-era

2 -https://www.reuters.com/practical-law-the-journal/transactional/understanding-genius-act-2026-03-01/#:~:text=Background%20on%20the%20GENIUS%20Act&text=Federal%20legislators%20had%20introduced%20several,law%20on%20July%2018%2C%202025.

3 - https://www.brookings.edu/articles/the-rise-of-stablecoins-and-implications-for-treasury-markets/#:~:text=Abstract,USDC)%2C%20leading%20the%20ranks.

4 -https://www.nytimes.com/2025/11/20/us/politics/howard-lutnick-family-ai.html

5 -https://www.federalregister.gov/documents/2025/03/11/2025-03992/establishment-of-the-strategic-bitcoin-reserve-and-united-states-digital-asset-stockpile

6 - https://financefeeds.com/bank-of-america-officially-endorses-4-percent-crypto-allocation-for-wealth-clients/#:~:text=Bank%20of%20America%20Officially%20Endorses%204%20Percent%20Crypto%20Allocation%20for%20Wealth%20Clients,-By%20Karthik%20Subramanian&text=On%20January%205%2C%202026%2C%20Bank,the%20global%20capital%20market%20system.

7 - https://www.cahill.com/publications/client-alerts/2026-01-23-u.s.-bank-regulators-accelerate-integration-of-crypto-assets-into-the-banking-system#:~:text=In%202025%2C%20the%20three%20primary,and%20the%20opportunities%20they%20present.

8 - https://cryptoslate.com/insights/blackrock-now-owns-5-of-strategys-outstanding-shares/#:~:text=BlackRock’s%20stake%20is%20currently%20worth%20around%20$3.6%20billion.&text=According%20to%20a%20Feb,of%20the%20Bitcoin%2Dfocused%20company.&text=This%20disclosure%20follows%20Strategy’s%20recent,reflect%20the%20opinion%20of%20CryptoSlate.

9 - https://bitbo.io/treasuries/blackrock-ibit/#:~:text=Get%20Bitcoin%20charts%2C%20data%20and,27%2C%202026(1)

Yeni texnologiya mərhələsində AI infrastrukturunda lider şirkətlər tam ekosistem qurur: hardware + software + şəbəkə + developer alətləri + data center arxitekturası.

Bu model yüksək marja, yüksək switching cost və uzunmüddətli recurring tipli gəlir strukturu yaradır. Bu model isə şirkətə üç strateji üstünlük verir.

• Yüksək marja

• Güclü ekosistem və yüksək s…

Read more

Texnologiya dünyasında bəzən elə hadisələr yaşanır ki, sanki Hollivud ssenarisindən çıxıb. Bu dəfə isə diqqət mərkəzində Sammy Azdoufal adlı texnologiya həvəskarı və onun aldığı $2000-lıq DJI robot tozsoranı dayanır.

Hekayə adi bir alışla başlayır. Sammy bahalı robot tozsoran alır. Amma o, adi istifadəçi kimi mobil tətbiqdən istifadə etmək istəmir. O tozsoranı Xbox kontrolleri (joystick ) ilə idarə etmək fikirinə düşür.

Süni intellekti işə qarışdıranda olanlar olur.

Sammy bunun üçün Anthropic şirkətinin yaratdığı Claude modelini işə salır. Məqsəd cihazın API-sini analiz edib joystick vasitəsilə idarə etməkdir. Claude API ilə əlaqə qurmağı bacarır və sistemdən autentifikasiya tokeni əldə olunur. Qoşulma uğurlu görünür. Amma burada gözlənilməz hadisə baş verir.

Sistem Sammy-nin bir yox, 7000 robot tozsoranı idarə etdiyini göstərir.

O, yenidən yoxlayır. Bəli düz 7000 cihaza girişi və idarəçilik icazəsi var.

Təhlükəli boşluq necə tapılır ?

Araşdırma göstərir ki, autentifikasiya mexanizmində ciddi boşluq var. Cihaz sahibliyi yoxlanılmır. Yəni istənilən keçərli token planetdəki istənilən qurğuya çıxış imkanı yarada bilir.

Nəticədə Sammy 24 ölkədə yerləşən minlərlə evin canlı kamera görüntülərinə, xəritələmə məlumatlarına və tam mərtəbə planlarına çıxış əldə edir.

Təsəvvür edin Almaniyada gecə saat 11-də evində sakitcə yeməyini yeyən bir insan, öz robot tozsoranının kamerası ilə potensial olaraq kənardan izlənə biləcəyindən xəbərsizdir.

Bir API çağırışı məsafəsində olmaq tarixdə ən məlumatlı oğruya çevrilmək üçün kifayət edir. Amma Sammy-nin məqsədi oğurluq deyildi. O, sadəcə joystick ilə tozsoran sürmək istəyirdi. O, etik davranaraq problemi dərhal şirkətə bildirir. DJI məsələni iki gün ərzində aradan qaldırır. Sammy isə bahalı döşəmə təmizləyicisi hədiyyəsi ilə gündəmə düşür.

Bu hadisə bir daha göstərir ki, IoT (internetə qoşulan cihazlar) dünyasında təhlükəsizlik ən zəif halqadır. Şirkətlər sürətlə məhsul bazara çıxarır, amma bəzən təhlükəsizlik arxa planda qalır.

Film kimi səslənir. Amma texnologiya dövründə reallıq çox vaxt filmdən daha maraqlu olur.

Süni intellekt inqilabı haqqında danışarkən çox vaxt diqqət modellərə, çiplərə və tətbiqlərə yönəlir. Amma bu inqilabın görünməyən bir tərəfi var ki , bu da infrastrukturdur. Modellər nə qədər ağıllı olursa-olsun, onların arxasında dayanan hesablama gücü olmadan heç nə mümkün deyil.

Məhz bu səhnədə son iki ildə sürətlə yüksələn adlardan biri CoreWeave olub.

CoreWeave klassik bulud şirkəti deyil. O, generativ AI modellərinin təlimi və inferensi (inferens - süni intellekt modelinin öyrəndiyini tətbiq etməsi) üçün xüsusi qurulmuş, yüksək performanslı, GPU əsaslı data center infrastrukturu təqdim edir. AI modellərinin ölçüsü və mürəkkəbliyi artdıqca, tələb olunan hesablama gücü də eksponential şəkildə artır. Bu isə standart bulud provayderlərindən daha optimallaşdırılmış və daha sıx GPU klasterləri tələb edir. CoreWeave məhz bu boşluğu doldurmağa çalışır.

Şirkətin son 12 ayda 2.71 milyard dollar gəlir əldə etməsi və bunun əvvəlki illə müqayisədə 420% artım göstərməsi təsadüfi deyil. Bu, bazarda real və sürətli bir struktur dəyişiklik baş verdiyini göstərir. Q3 2025-də açıqlanan 1.4 milyard dollarlıq gəlir və 134%-lik illik artım artıq bir faktdır. Daha da diqqətçəkəni isə 55.6 milyard dollarlıq backlog – yəni gələcək illər üçün artıq müqaviləsi bağlanmış sifariş portfelidir. Üstəlik, şirkətin 2.9 GW müqavilələşdirilmiş gücü və təxminən 590 MW aktiv işlək tutumu var. Bu rəqəmlər AI infrastruktur yarışında ciddi mövqe deməkdir.

Lakin hər sürətli yüksəlişin riskli tərəfi də olur. CoreWeave-in maliyyə hesabatları iki paralel istiqamət var. Bir tərəfdə 838 milyon dollarlıq Adjusted EBITDA və 61%-lik güclü marja var. Digər tərəfdə isə 311 milyon dollarlıq rüblük faiz xərci və nəticədə 110 milyon dollarlıq GAAP - xalis zərər dayanır. Bu fərq bizə bir şeyi açıq göstərir: ki, əməliyyat mühərriki güclüdür, amma ona sərf olunan kapitalın qiyməti də ağırdır.

Şirkət sürətlə böyümək üçün aqressiv şəkildə investisiya edir. 2024-cü ildə 8.7 milyard dollar CapEx xərclənib. Q3-də təkcə 1.9 milyard dollar kapital xərci edilib. Bu, sadəcə proqram təminatı şirkətinin böyüməsi deyil, bu, fiziki infrastrukturun qurulmasıdır – torpaq, enerji, server, soyutma, şəbəkə və s. Ümumi borcun 17 milyard dollara yaxınlaşması bu böyümənin kreditlə maliyyələşdirildiyini göstərir. CoreWeave-in strategiyası aydındır - əvvəl bazar payını ələ keçir, sonra mənfəəti düşün.

Bu məslədə xüsusi yer tutan amillərdən biri də NVIDIA ilə münasibətlərdir. NVIDIA-nın 2 milyard dollarlıq səhmdar investisiyası və AI Factory layihələri çərçivəsində genişlənən əməkdaşlıq CoreWeave üçün həm strateji üstünlük, həm də məsuliyyətdir. Bu, biznes modelinin yüksək səviyyədə validasiyası deməkdir. Amma eyni zamanda şirkəti daha böyük diqqət mərkəzinə gətirir. Artıq səhvlər daha az bağışlanacaq.

Qarşıdakı maliyyə hesabatları təkcə “gəlir gözləntiləri üstələndi , ya yox?” sualından ibarət deyil. Əsas məsələ backlog-un real, enerjilənmiş və gəlir gətirən gücə çevrilib-çevrilməməsidir. Şirkət 2025 sonuna qədər aktiv gücü 850 MW-dan (CoreWeave-in aktiv və işlək vəziyyətdə olan data center elektrik gücü tutumu) yuxarı çıxarmağı planlaşdırır. Əgər gecikmələr sadəcə vaxtın yaxın gələcəyə çəkilməsi – yəni gəlirin növbəti rüblərə keçməsi – ilə bağlıdırsa, bazar bunu qəbul edə bilər. Amma əgər gecikmələr sistematik xarakter alarsa, o zaman etibar problemi yaranar.

Backlog-un böyüməsi həyəcanvericidir, amma onun gəlirə çevrilmə sürəti daha vacibdir. 55 milyard dollarlıq müqavilə portfeli növbəti iki ilin gəlirinin böyük hissəsini təmin edə bilər. Lakin kapital-intensiv modeldə icra sürəti zəifləsə, bu rəqəmlər kağız üzərində qala bilər.

Struktur risklər də az deyil. CoreWeave-in müştəri bazası hələ də az sayda iri AI laboratoriyalarından və böyük texnologiya şirkətlərindən asılıdır. Belə müqavilələr uzunmüddətli və böyük həcmli olsa da, “lumpy” ( gəlir və ya sifarişlər bərabər, stabil şəkildə yox, böyük “fərqlər” və ya “dalğalar” şəklində olur ) xarakter daşıyır. Bir böyük müştərinin planını dəyişməsi təsiri dərhal göstərə bilər. Eyni zamanda, hyperscaler-lərin öz daxili AI infrastrukturunu daha sürətli qurmağa başlaması müstəqil provayderlər üçün təzyiq yarada bilər.

Qiymətləndirmə baxımından CoreWeave maraqlı bir vəziyyətdədir. Forward EV/EBITDA təxminən 21x səviyyəsindədir ki, bu da NVIDIA -dan aşağı, amma bəzi digər AI infrastruktur oyunçularına yaxın səviyyədədir. Trailing P/S 8x civarındadır və bu, NVIDIA kimi liderlərlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Bu, bazarın şirkətə müəyyən risk endirimi tətbiq etdiyini göstərir. Bazar hələ CoreWeave-i “qüsursuz icra şirkəti” kimi görmür.

Əgər konsensus proqnozları reallaşarsa və gəlir 2025-də 5.1 milyard dollardan 2027-də 20 milyard dollara yüksələrsə, EBITDA-nın 7 milyard dollara çatması mümkün ola bilər. Belə ssenaridə 20x multiple ilə nəzəri dəyər çox daha yüksək çıxır. Amma bütün bu hesablama bir şərtlə işləyə bilər - icra səhvsiz olmalıdır.

CoreWeave bu gün AI infrastrukturunun ən cəsarətli oyunlarından biridir. Bu, nə sadə bir hype hekayəsidir, nə də artıq sabitləşmiş, aşağı riskli biznes. Bu, yüksək risk, yüksək kapital tələbi və eyni zamanda potensial olaraq nəsil dəyişdirən bir platformadır. Süni intellektin sürəti və miqyası artdıqca, bu infrastrukturun dəyəri də artacaq. Amma bu dəyərin səhmdara nə qədər və nə vaxt çatacağı icranın keyfiyyətindən asılıdır.

CoreWeave-in uğur hekayəsi güc, enerji, borc və zamanın balansı haqqındadır. Əgər şirkət backlog-u real gücə və real pul axınına çevirə bilsə, qarşıda böyük fürsət var. Əgər kapital strukturu və icra sürəti sinxronlaşmasa, volatillik uzun müddət davam edə bilər.

AI dalğası hələ erkən mərhələdədir. CoreWeave isə bu dalğanın ən önündə, həm küləyi arxasına almış, həm də ən sərt sınaqlara hazırlaşan şirkətlərdən biridir. Burada qazanc da böyük ola bilər, risk də.

Ən son xəbərlərdən sonra kəskin eniş yaşayan və hazırda qiyməti 84.58 dollar olan səhmin növbəti 3–5 ay ərzində 100 dollar həddini yenidən keçmə ehtimalı olduqca yüksək görünür. Bu isə qısa müddətdə təxminən +18% potensial gəlir deməkdir.

Bu proqnozu gücləndirən əsas amillərdən biri də , bir çox iri və fərdi investorların və o cümlədən fondların yaranmış bu fürsətdən istifadə edərək yüz milyonlarla dollar həcmində səhmlər almasıdır. Eyni zamanda, şirkətin gələcək dövr üçün bağladığı müqavilələrin sayının və həcminin davamlı artması da uzunmüddətli perspektivə inamı artırır.

Proqnoz

Cari qiymət: $84.58

Proqnoz (≤ 4 ay): $101.5 ( +20 %)

Qeyd: Bu məlumatlar yalnız informasiya məqsədi daşıyır və investisiya məsləhəti deyil.

Costco və Sam’s Club nədir və necə işləyir?

Costco və Sam’s Club ABŞ-da fəaliyyət göstərən böyük anbar tipli pərakəndə satış şəbəkələridir. Onlar supermarketdən fərqli olaraq “warehouse club” modeli ilə işləyirlər – yəni müştərilər alış-veriş etmək üçün illik üzvlük haqqı ödəməlidirlər.

Bu mağazalarda məhsullar böyük həcmdə (topdan formatda - yəni 1 snikers şokaladı əvəzinə içində 10-15 sinkers olan 1 qutu almalısız ) və nisbətən aşağı qiymətlə satılır. Məqsəd hər məhsuldan yüksək mənfəət qazanmaq deyil, böyük həcmdə satış edərək ümumi gəliri artırmaqdır.

Bu şirkətlər necə pul qazanır?

Onların gəlir modeli iki əsas mənbəyə əsalanır :

Üzvlük haqları və Məhsul satışı

1- Üzvlük haqları – Müştərilər illik üzvlük üçün ödəniş edir. Bu sabit və yüksək marjalı gəlirdir. Əsl güc buradadır. Üzvlük gəliri ümumi satışın təxminən 2-3 %-i olsa da , demək olar ki, xalis mənfəət gəlirinin çox böyük hissəsini təşkil edir çünki costu (xərci) yoxdur.

Üzvlük haqlarına qısa nəzər salaq.

Costco

• Gold Star (Basic): $65 / il

• Executive: $130 / il

Executive üzvlük alışların 2%-ni geri qaytarır ( cashback ) və daha yüksək gəlir yaradır.

Sam’s Club

• Club: ~$50 / il

• Plus: ~$110 / il

Plus üzvlük əlavə cashback və xidmət üstünlükləri verir.

Mağazaya daxil olmaq üçün üzvlük kartı göstərilir. Girişdə kart yoxlanılır, kassada yenidən skan edilir ( skan etmədən self-checkout işləmir və ya məhsulları kassaya vurmaq olmur ) . Kart müştərinin şəxsən öz adına bağlıdır. Bəzi hallarda şəxsiyyət yoxlanışı aparılır. Bu səbəbdən bir nəfərin kartını başqa bir adamın istifadə etməsi rəsmi olaraq mümkün deyil. Sistem qeyri-üzvlərin alış etməsinin qarşısını almaq üçün qurulub.

2- Məhsul satışı – Aşağı marja ilə, amma böyük həcmdə satış. Costco 2025 maliyyə ilində təxminən $269.9 milyard net satış əldə edib.

Costco müstəqil, birjada listinq olunan bir şirkət (COST) olsa da Sam’s Club ayrıca şirkət deyil – o, dünyanın ən böyük pərakəndə nəhənglərindən biri olan Walmart korporasiyasına məxsusdur.

İndi keçək işçiyə yanaşma fəsəfəsinə.

Hər iki model zahirən oxşardır. Amma onların daxili idarəetmə fəlsəfəsi və işçi siyasəti ciddi şəkildə fərqlənir. Və məhz bu fərq uzunmüddətli nəticələrdə özünü göstərir. Pərakəndə sektorunda bu iki nəhəngdən biri işçilərə yatırım edir, digəri isə xərcləri minimuma endirməyə fokuslanır. Kağız üzərində hər ikisi oxşardır – anbar tipli mağazalar, üzvlük modeli, aşağı marja, yüksək dövriyyə. Amma nəticələrə baxanda fərq dramatikdir. Bu fərqin mərkəzində isə sadə bir sual dayanır: İşçi – aktivdir, yoxsa xərc?

Biznes modeli oxşardır, yanaşma isə fərqlidir

Hər iki şirkət üzvlük əsaslı anbar mağazalarıdır. Qida və gündəlik istehlak mallarını aşağı marja ilə, böyük həcmdə satırlar. Model aşağı mənfəət marjası və yüksək dövriyyə üzərində qurulub. Costco işçini uzunmüddətli aktiv kimi görür. Sam’s Club isə onu mümkün qədər az xərclə idarə olunmalı əməliyyat vahidi kimi qəbul edir. Bu fərq maaşdan başlayır.

Maaş və sosial paket - qısa müddətli xərc, yoxsa uzunmüddətli investisiya?

Bir modeldə (Costco) orta saatlıq əməkhaqqı $29-dur. İşçilərə tam tibbi sığorta, 401(k) uyğunlaşdırması və ödənişli məzuniyyət təqdim olunur. Əksəriyyət tam ştat işləyir. Digər modeldə (Sams Club) isə orta saatlıq əməkhaqqı $15 civarındadır. Sosial paket məhduddur və iş saatları çox vaxt zəmanətli deyil. Birinci model işçini saxlamağa çalışır. İkinci model isə tez-tez işçi dəyişimini normal qəbul edir.

CEO kompensasiyası və struktur fərqi

Costco-nun CEO-su ildə təxminən $950,000 qazanır ki bu da, orta işçi maaşının təxminən 20 qatı deməkdir. Sam’s Club-da isə CEO kompensasiyası $25 milyon səviyyəsindədir – bu da işçilərin maaşından təxminən 600 dəfə çoxdur. Bu, sadəcə rəqəm fərqi deyil. Bu, kapitalın necə bölüşdürüldüyünün göstəricisidir.

İşçi dövriyyəsi xərci: ən kritik göstərici

Ən böyük fərq isə burada ortaya çıxır. Costcoda illik işçi dəyişilməsi (1 ildən çox işləyənlər əsasında hesablanır) cəmi 6%-dir. Bu, pərakəndə sektorunda ən aşağı göstəricilərdən biridir. Sam’s Club-ın isə illik işçi dəyişim dövriyyəsi 44% səviyyəsindədir. Yəni hər il heyətin demək olar ki, yarısı dəyişir.

Yüksək dövriyyə nə deməkdir?

• Davamlı təlim xərci

• Təcrübəsiz işçilər

• Xidmət keyfiyyətində dəyişkənlik

• Müştəri təcrübəsində zəifləmə

İşçi saxlamaq xərc deyil – sistem sabitliyidir.

Hər işçiyə düşən gəlir

Costco modelində hər işçiyə düşən illik gəlir təxminən $850,000-dir.
Digərində isə bu rəqəm təxminən $380,000-dir. Bu fərq təsadüfi deyil. Təlimli, motivasiyalı və uzun müddət işləyən işçi daha məhsuldardır. O, sistemi bilir, müştərini tanıyır, əməliyyat səhvlərini azaldır. Yüksək dövriyyəli model isə daim sıfırdan başlayır.

Mənfəət marjası və real nəticələr

Costconun mənfəət marjası təxminən 2.5% olsa da, $254 milyard gəlir üzərindən $4.1 milyard mənfəət əldə edir. Üzvlük yenilənmə göstəricisi ( Üzvülük kartı 1 illik olduğundan hər il dəyişilməlidir) isə 93%-dir – bu, yüksək müştəri loyallığı deməkdir.

Digər şirkətdə mənfəət marjası bir qədər yüksək – 3.2%-dir. Amma ümumi gəlir və müştəri loyallığı daha aşağıdır. Üzvlük yenilənmə səviyyəsi 83% civarındadır. Yəni yüksək marja həmişə daha güclü model demək deyil.

Uzunmüddətli düşüncə vs qısamüddətli optimizasiya

Costco sübut edir ki , işçiyə daha çox maaş vermək , onu saxlamaq və təlimə yatırım etmək uzunmüddətdə daha yüksək gəlir, daha güclü müştəri loyallığı və daha sabit əməliyyat sistemi yaradır.

Sam’s Club isə qısamüddətli marjanı və rəhbər kompensasiyasını maksimuma çatdırmağa fokuslanır.Fərq rəqəmlərdə görünür.

Beləliklə hər iki şirkət eyni məhsulları satır. Eyni bazarda fəaliyyət göstərir. Eyni üzvlük modelindən istifadə edir. Amma nəticələr fərqlidir. Çünki fərq strategiyada deyil – fəlsəfədədir. Əgər işçini aktiv kimi görürsənsə, o da biznesi aktivə çevirir.
Əgər işçini xərc kimi görürsənsə, sistem də xərc mərkəzinə çevrilir.

Rəqəmsal transformasiyanın sürətləndiyi yeni mərhələdə ən güclü texnologiya şirkətləri artıq tək məhsul satmır – onlar platforma qurur. Enterprise müştəriləri üçün təhlükəsizlik artıq ayrı-ayrı alətlər deyil, inteqrasiya olunmuş ekosistem tələb edir. Platformalaşma (“platformization”), recurring gəlir modeli və AI əsaslı təhlükəsizlik həlləri uzunmüddət…

Read more

Rəqəmsal iqtisadiyyatın yeni mərhələsində ən güclü biznes modelləri artıq tək məhsula deyil, davranışa əsaslanır. İstifadəçi aktivliyi, gündəlik vərdiş formalaşdırma və platforma daxilində dərinləşən monetizasiya mexanizmləri şirkətlərin uzunmüddətli dəyərini müəyyən edən əsas faktorlara çevrilib. Xüsusilə mobil əsaslı freemium modellər, geniş kütləvi i…

Read more